Jeffrey Gapari Kitingan

Ringkasan

Datuk Seri Dr Jeffrey Gapari Kitingan ialah Presiden Pengasas Parti Solidariti Tanah Airku (STAR) Sabah, dan telah memegang kerusi DUN Tambunan serta kerusi Parlimen Keningau sejak tahun 2018. Beliau merupakan pendukung lama perjuangan pelaksanaan penuh Perjanjian Malaysia 1963 dan hak-hak perlembagaan Sabah, termasuk hak negeri itu terhadap 40% hasil pendapatan persekutuan. Setelah sebelumnya menjawat jawatan Timbalan Ketua Menteri I Sabah sehingga November 2025, STAR beralih ke pembangkang selepas Pilihan Raya Negeri Sabah ke-17, dengan Kitingan menegaskan semula pendirian parti bahawa Sabah harus ditadbir hanya oleh parti-parti tempatan.

Biografi

Datuk Seri Dr Jeffrey Gapari Kitingan (lahir 22 Oktober 1948) ialah seorang ahli politik Malaysia dari Sabah dan Presiden Pengasas Parti Solidariti Tanah Airku (STAR) (Sumber: en.wikipedia.org). Beliau dilahirkan di Kota Marudu namun berasal dari daerah pedalaman Tambunan, Sabah (Sumber: en.wikipedia.org). Beliau memiliki Ijazah Sarjana Pentadbiran Awam dari John F. Kennedy School of Government, Universiti Harvard, serta Ijazah Doktor Falsafah yang dianugerahkan pada tahun 1984 oleh Fletcher School of Law and Diplomacy, Universiti Tufts (Sumber: en.wikipedia.org). Kerjaya politiknya bermula pada tahun 1990 bersama Parti Bersatu Sabah (PBS), iaitu parti yang dipimpin oleh abangnya, Tan Sri Joseph Pairin Kitingan, yang pernah menjawat jawatan Ketua Menteri Sabah dari tahun 1985 hingga 1994 (Sumber: en.wikipedia.org). Jeffrey kemudiannya berpindah melalui beberapa parti — termasuk AKAR, PBS, PBRS, PKR, dan STAR yang berpangkalan di Sarawak — sebelum menubuhkan Parti Solidariti Tanah Airku (STAR) yang berpangkalan di Sabah pada Julai 2016 (Sumber: en.wikipedia.org). Beliau telah berkhidmat sebagai Ahli Parlimen Keningau dan Ahli Dewan Undangan Negeri (Ahli Dewan Undangan Negeri) Tambunan sejak pilihan raya umum 2018 (Sumber: en.wikipedia.org). Sebelum itu, beliau pernah menjadi Ahli DUN Bingkor dari tahun 1994 hingga 2008 (Sumber: en.wikipedia.org). Di peringkat negeri, beliau menjawat jawatan Timbalan Ketua Menteri Sabah II bermula Oktober 2020, sebelum dinaikkan pangkat sebagai Timbalan Ketua Menteri I pada Januari 2023, dan memegang jawatan tersebut sehingga November 2025 (Sumber: en.wikipedia.org). Beliau turut berkhidmat sebagai Menteri Pertanian dan Perikanan Sabah dari September 2020 hingga Disember 2025 (Sumber: en.wikipedia.org). Di peringkat persekutuan, beliau pernah menjawat jawatan Timbalan Menteri Pelancongan, Seni dan Budaya dari Mac hingga September 2020, dan sebelumnya sebagai Timbalan Menteri Perumahan dan Kerajaan Tempatan dari Ogos 1994 hingga Mei 1995 (Sumber: en.wikipedia.org). Pada November 2025, beliau berjaya mempertahankan kerusi DUN Tambunan dalam Pilihan Raya Negeri Sabah ke-17, meraih 12,595 undi dengan majoriti 7,311 undi (Sumber: bernama.com). STAR beralih ke bangku pembangkang selepas pilihan raya 2025, dengan Kitingan mengisytiharkan sokongan parti hanya kepada kerajaan Sabah yang terdiri sepenuhnya daripada parti-parti tempatan (Sumber: malaymail.com).

Dikenali kerana

Jeffrey Kitingan paling sinonim dengan perjuangannya mempertahankan hak-hak Sabah di bawah Perjanjian Malaysia 1963 (MA63) dan Perjanjian 20 Perkara, termasuk tuntutan agar Sabah menerima 40% hasil pendapatan persekutuan yang termaktub dalam perlembagaan (Sumber: thestar.com.my). Beliau menubuhkan STAR pada tahun 2016 sebagai kenderaan politik berpangkalan di Sabah bagi memperjuangkan pendirian hak-hak negeri ini. Beliau juga dikenali kerana rekod pertukaran parti yang meluas sepanjang beberapa dekad, setelah menyertai pelbagai parti Sabah sebelum akhirnya menubuhkan partinya sendiri (Sumber: en.wikipedia.org).

Pendirian politik

Pendirian politik utama Jeffrey Kitingan bertumpu pada pelaksanaan penuh Perjanjian Malaysia 1963 dan pemulihan hak-hak Sabah yang dijamin perlembagaan, termasuk perkongsian 40% hasil pendapatan persekutuan. Pada Mac 2026, beliau secara terbuka mengkritik permintaan kerajaan persekutuan untuk menangguhkan pelaksanaan keputusan Mahkamah Tinggi yang mengesahkan hak Sabah terhadap 40% hasil persekutuan, dengan menyifatkan langkah itu sebagai bercanggah dan tidak konsisten (Sumber: thestar.com.my). Beliau secara konsisten memperjuangkan agar kerajaan negeri Sabah hanya terdiri daripada parti-parti tempatan, bebas daripada gabungan yang bergantung kepada parti-parti dari Semenanjung Malaysia — suatu keadaan yang beliau sifatkan sebagai melemahkan kuasa tawar-menawar Sabah (Sumber: malaymail.com). Berikutan pilihan raya negeri Sabah 2025, STAR berada di bangku pembangkang berdasarkan prinsip ini. Kitingan menyatakan: "Kami akan menyokong dasar-dasar yang melindungi Sabah, dan kami akan menentang sebarang langkah yang menjejaskan MA63, Perlembagaan, atau perjuangan panjang untuk Sabah milik rakyat Sabah" (Sumber: malaymail.com). Beliau turut menyeru Malaysia agar mengemukakan bantahan diplomatik kepada China dan Pertubuhan Bangsa-Bangsa Bersatu berhubung aktiviti ketenteraan China di Laut China Selatan (Sumber: thestar.com.my). Berhubung kuasa imigresen Sabah, beliau telah menyokong agar negeri ini menggunakan bidang kuasanya untuk mengusir individu yang dianggap mengancam ketenteraman awam (Sumber: malaymail.com).

Pendidikan

1. 1984Menerima ijazah PhD daripada Fletcher School of Law and Diplomacy, Universiti Tufts.⛓
2. Sebelum 1990Menamatkan pengajian dengan Ijazah Sarjana Pentadbiran Awam daripada John F. Kennedy School of Government, Universiti Harvard.⛓

Sebelum politik

1. Sebelum 1991Berkhidmat sebagai Pengarah Institut Kajian Pembangunan (IDS), sebuah badan pemikir kerajaan negeri Sabah.⛓

Kerjaya politik

1. 1990Memasuki arena politik bersama Parti Bersatu Sabah (PBS), parti yang diketuai oleh abangnya, Joseph Pairin Kitingan.⛓
2. 1991Ditahan tanpa bicara di bawah Akta Keselamatan Dalam Negeri (ISA) dalam Operasi Talkak atas syak wasangka merancang untuk memisahkan Sabah daripada Malaysia; ditahan selama lebih kurang 26 bulan. Menurut Malay Mail, Jeffrey Kitingan sendiri menyatakan tempoh tahanannya ialah 26 bulan.⛓
3. 1994Memenangi kerusi Dewan Undangan Negeri Bingkor; dilantik sebagai Timbalan Menteri Perumahan dan Kerajaan Tempatan (Ogos 1994–Mei 1995) di peringkat persekutuan.⛓
4. 2006Menyertai Parti Keadilan Rakyat (PKR) dan dilantik sebagai Naib Presiden parti mewakili kuota Malaysia Timur.⛓
5. Disember 2010Menubuhkan pertubuhan bukan kerajaan United Borneo Alliance (UBA), bertujuan memperjuangkan hak Sabah dan Sarawak di bawah Perjanjian 20 Perkara dan Perjanjian Malaysia.⛓
6. 2012Melancarkan cawangan Sabah bagi State Reform Party (STAR) yang berpangkalan di Sarawak.⛓
7. Julai 2016Menubuhkan Parti Solidariti Tanah Airku (STAR) sebagai parti berasaskan Sabah yang tersendiri, terpisah daripada STAR Sarawak, dan menjadi Presiden Pengasasnya.⛓
8. Mei 2018Memenangi kerusi Dewan Undangan Negeri Tambunan dalam PRU14, menewaskan abang sulungnya Joseph Pairin Kitingan, serta memenangi kerusi Parlimen Keningau. Dilantik sebagai Timbalan Ketua Menteri Sabah.⛓
9. Mac 2020Dilantik sebagai Timbalan Menteri Pelancongan, Seni dan Budaya di peringkat persekutuan.⛓
10. September 2020Meletakkan jawatan sebagai Timbalan Menteri Pelancongan, Seni dan Budaya berikutan pelantikan sebagai Timbalan Ketua Menteri II Sabah selepas pilihan raya negeri Sabah 2020; STAR memenangi 6 kerusi Dewan Undangan Negeri.⛓
11. Januari 2023Dinaikkan pangkat ke jawatan Timbalan Ketua Menteri I Sabah, menggantikan Bung Mokhtar Radin yang digugurkan akibat krisis politik.⛓
12. November 2022Mempertahankan kerusi Parlimen Keningau dalam PRU15 di bawah panji GRS.⛓
13. Oktober 2025STAR menarik diri daripada GRS menjelang pembubaran Dewan Undangan Negeri Sabah Ke-17; lima daripada enam Ahli Dewan Undangan Negeri STAR menentang keputusan Kitingan dan secara persendirian mengisytiharkan sokongan kepada GRS.⛓
14. November 2025Mempertahankan kerusi Dewan Undangan Negeri Tambunan dalam Pilihan Raya Negeri Sabah Ke-17 dengan 12,595 undi dan majoriti 7,311, sekali gus menjadi pemenang tertua dalam pilihan raya tersebut pada usia 78 tahun.⛓
15. Disember 2025Mengisytiharkan STAR akan kekal dalam pembangkang, menyatakan parti itu hanya akan menyokong kerajaan Sabah yang terdiri daripada parti-parti tempatan sepenuhnya. STAR memegang dua kerusi berikutan pilihan raya tersebut.⛓

Sejarah pilihan raya

• 2025Tambunan (State)Menang⛓
• 2022Keningau (Parliament)Menang⛓
• 2020Tambunan (State)Menang⛓
• 2018Tambunan (State)Menang⛓
• 2018Keningau (Parliament)Menang⛓
• 2013Keningau (Parliament)Kalah⛓
• 2008Keningau (Parliament)Kalah⛓

Pendirian isu utama

• VerifiedFactsJeffrey Kitingan mempertahankan kerusi Dewan Undangan Negeri Tambunan dalam Pilihan Raya Negeri Sabah Ke-17 (November 2025) dengan 12,595 undi dan majoriti 7,311 dalam pertandingan tujuh penjuru. Beliau menjadi pemenang tertua pada usia 78 tahun. Tambunan mempunyai 29,187 pengundi berdaftar dan merupakan salah satu daripada tiga kerusi Dewan Undangan Negeri di bawah kawasan Parlimen Keningau.⛓
• GovernmentBerikutan pilihan raya 2025, STAR pada mulanya mengisytiharkan pendirian pembangkang, namun kemudiannya mengumumkan sokongan kepada kerajaan pimpinan GRS di bawah Ketua Menteri Hajiji Noor. Menurut Malay Mail, Kitingan menyatakan keputusan itu diambil bagi memastikan kestabilan pentadbiran dan mengelakkan Tambunan daripada ketinggalan dalam agenda pembangunan negeri.⛓
• OppositionLima daripada enam Ahli Dewan Undangan Negeri STAR yang dipilih dalam Dewan Undangan Negeri Sabah Ke-16 menentang keputusan Kitingan untuk menarik diri daripada GRS menjelang pilihan raya 2025, sebaliknya secara individu mengisytiharkan sokongan kepada GRS. The Star melaporkan bahawa tindakan ini menjadikan Kitingan sebagai satu-satunya wakil STAR yang tidak bersekutu dengan GRS pada ketika itu.⛓
• ExpertThe Edge Malaysia melaporkan bahawa Kitingan memenangi kerusi Parlimen Keningau dalam PRU14 dengan majoriti hanya 45 undi — margin terkecil bagi mana-mana kerusi parlimen dalam pilihan raya tersebut — dalam pertandingan enam penjuru dengan 13,286 undi.⛓
• PublicMalaysiakini melaporkan bahawa dalam pilihan raya negeri Sabah 2020, STAR mencatatkan keputusan pilihan raya terbaik sepanjang sejarahnya apabila enam daripada lapan calon menang. Sokongan teras parti ini terutamanya terdiri daripada penduduk peribumi bukan Islam Kadazan-Dusun Murut (KDM) di Sabah.⛓