Ronald Kiandee

Ringkasan

Datuk Seri Dr Ronald Kiandee (lahir 10 Januari 1961) ialah ahli politik Kadazandusun Murut dari Sabah yang mewakili kerusi Parlimen Beluran secara berterusan sejak 1999 — bermula di bawah UMNO, kemudian beralih ke BERSATU dan Perikatan Nasional. Beliau pernah memegang jawatan institusi yang penting sebagai Timbalan Yang di-Pertua Dewan Rakyat (2008–2018) dan Menteri Pertanian dan Industri Makanan (2020–2022), di samping menjawat jawatan Naib Presiden BERSATU dan Pengerusi BERSATU Sabah. Sehingga pertengahan 2026, beliau masih menjadi Ahli Parlimen Beluran dalam tempoh yang penuh cabaran, termasuk menghadapi prosiding tatatertib dalaman BERSATU berikutan prestasi lemah parti dalam pilihan raya negeri Sabah November 2025.

Biografi

Datuk Seri Dr Ronald Kiandee (lahir 10 Januari 1961) ialah seorang ahli politik Malaysia dari komuniti Kadazandusun Murut (KDM) di Sabah (Sumber: en.wikipedia.org). Beliau memiliki Doktor Falsafah (PhD) dalam bidang sosiologi politik dari Universiti Sains Malaysia (Sumber: en.wikipedia.org). Sejak November 1999, beliau berkhidmat sebagai Ahli Parlimen Beluran, Sabah, menjadikannya antara Ahli Parlimen yang paling lama berkhidmat di negeri itu (Sumber: en.wikipedia.org). Kiandee mula-mula memasuki Parlimen di bawah panji Pertubuhan Kebangsaan Melayu Bersatu (UMNO) dan menjawat jawatan Timbalan Yang di-Pertua Dewan Rakyat dari April 2008 hingga Mei 2018 (Sumber: en.wikipedia.org). Berikutan kekalahan UMNO dalam Pilihan Raya Umum Ke-14, beliau meninggalkan UMNO pada 12 Disember 2018 dan seterusnya menyertai Parti Pribumi Bersatu Malaysia (BERSATU) (Sumber: en.wikipedia.org). Beliau dipilih sebagai salah seorang daripada tiga Naib Presiden BERSATU pada Ogos 2020, meraih 84 peratus undi perwakilan (Sumber: malaymail.com). Kiandee pernah menjawat jawatan Menteri Pertanian dan Industri Makanan di bawah dua Perdana Menteri, iaitu Muhyiddin Yassin (Mac 2020–Ogos 2021) dan Ismail Sabri Yaakob (Ogos 2021–November 2022) (Sumber: en.wikipedia.org). Dalam Pilihan Raya Umum Ke-15 pada November 2022, beliau berjaya mempertahankan kerusi Parlimen Beluran atas tiket Perikatan Nasional (PN) dengan majoriti 1,594 undi — sebagai satu-satunya calon PN di Sabah ketika itu (Sumber: thestar.com.my). Selepas penghijrahan beramai-ramai pemimpin BERSATU Sabah ke Gabungan Rakyat Sabah pasca-PRU15, Kiandee kekal dalam BERSATU dan dilantik sebagai Pengerusi BERSATU Sabah serta Pengerusi Perhubungan PN Sabah pada Disember 2022 (Sumber: sinardaily.my). Dalam pilihan raya negeri Sabah November 2025, beliau bertanding kerusi Dewan Undangan Negeri Sugut di bawah bendera PN namun tewas kepada penyandang GRS, Datuk James Ratib (Sumber: sinardaily.my). Sehingga awal 2026, Kiandee berhadapan dengan tindakan tatatertib dalaman BERSATU selepas menerima surat tunjuk sebab daripada parti pada 28 Februari 2026 (Sumber: freemalaysiatoday.com).

Dikenali kerana

Ronald Kiandee terkenal terutamanya kerana rekod perkhidmatannya selama lebih dua dekad sebagai Ahli Parlimen Beluran dan tempoh sepuluh tahunnya sebagai Timbalan Yang di-Pertua Dewan Rakyat (2008–2018) (Sumber: en.wikipedia.org). Beliau turut dikenali kerana menjawat jawatan Menteri Pertanian dan Industri Makanan di bawah dua Perdana Menteri berturut-turut semasa pentadbiran Perikatan Nasional dan Barisan Nasional dari 2020 hingga 2022 (Sumber: en.wikipedia.org). Kiandee merupakan antara segelintir Ahli Parlimen bumiputera bukan Muslim yang beragama Kristian dalam gabungan PN di peringkat persekutuan, mewakili komuniti Kadazandusun Murut Sabah (Sumber: en.wikipedia.org).

Pendirian politik

Kiandee konsisten memperjuangkan pembangunan infrastruktur luar bandar dan pembasmian kemiskinan di kawasan Parlimen Beluran — antara kerusi yang paling mencabar dari segi geografi di Sabah, merangkumi 7,717 km persegi kawasan perkampungan, estet kelapa sawit dan pulau-pulau (Sumber: thestar.com.my). Semasa menjawat jawatan Menteri Pertanian dan Industri Makanan, beliau mengawasi pelaksanaan langkah-langkah penstabilan rantaian bekalan ayam di Malaysia, termasuk penghapusan permit lulus dan penangguhan sementara eksport ayam (Sumber: theedgemalaysia.com). Beliau turut mengkritik secara terbuka pengendalian dasar penetapan harga beras oleh kerajaan Madani, dengan berhujah bahawa pengumuman beras putih Malaysia Madani dibuat tanpa kuasa Kabinet yang sewajarnya dan bercanggah dengan Akta Kawalan Padi dan Beras 1994 (Sumber: thestar.com.my). Dari sudut tatacara Parlimen, beliau menentang tindakan sepihak Yang di-Pertua Dewan Rakyat untuk menerbitkan nama Ahli Parlimen yang tidak hadir, sambil berhujah bahawa keputusan itu sepatutnya melibatkan semua Ahli Parlimen dan bahawa Perintah Tetap Parlimen 13 membenarkan persidangan diteruskan walaupun dengan kehadiran ahli yang sangat sedikit (Sumber: theedgemalaysia.com). Beliau juga berpendapat bahawa keselarasan antara kerajaan negeri dan persekutuan adalah penting bagi pembangunan Sabah (Sumber: malaymail.com). Sehingga Jun 2026, beliau secara terbuka menyatakan bahawa Yang di-Pertua Dewan Rakyat memegang kuasa muktamad dalam menentukan Ketua Pembangkang, dengan merujuk Perintah Tetap 4A(4) dan konvensyen parlimen Westminster (Sumber: freemalaysiatoday.com).

Pendidikan

1. Completed PhDRonald Kiandee obtained a Doctor of Philosophy (PhD) in political sociology from Universiti Sains Malaysia.⛓

Sebelum politik

1. 1990Kiandee contested the Sugut state seat for the first time under Angkatan Keadilan Rakyat (Akar), a splinter party from Parti Bersatu Sabah, but lost.⛓

Kerjaya politik

1. November 1999First elected to the Dewan Rakyat as MP for Beluran under UMNO.⛓
2. April 2008Appointed Deputy Speaker of the Dewan Rakyat, a position he held until May 2018.⛓
3. May 2018Re-elected as Beluran MP at the 14th General Election under UMNO with 13,007 votes (45.6%) and a majority of 7,115 votes. Stepped down as Deputy Speaker following BN's defeat.⛓
4. 2018–2019Appointed Chairman of the Public Accounts Committee (PAC) by Parliament following the Pakatan Harapan government's formation.⛓
5. 12 December 2018Left UMNO to become an Independent, before later joining BERSATU.⛓
6. March 2020Appointed Minister of Agriculture and Food Industries in the Perikatan Nasional administration under Prime Minister Muhyiddin Yassin.⛓
7. August 2020Elected as one of three BERSATU Vice Presidents at the party's General Assembly, receiving 84 per cent of delegate votes.⛓
8. August 2021Reappointed Minister of Agriculture and Food Industries under Prime Minister Ismail Sabri Yaakob in the Barisan Nasional administration.⛓
9. 19 November 2022Re-elected as Beluran MP at GE15 under the Perikatan Nasional ticket, winning with 11,303 votes and a majority of 1,594 votes. He was the sole PN candidate in Sabah at the election.⛓
10. December 2022Appointed Sabah BERSATU chairman and Sabah PN liaison chairman after predecessor Hajiji Noor and other BERSATU Sabah figures defected to Gabungan Rakyat Sabah.⛓
11. 29 November 2025Contested the Sugut state seat in the 17th Sabah State Election under the PN banner but lost to GRS incumbent Datuk James Ratib in a seven-cornered contest.⛓
12. 22 February 2026Dropped as BERSATU's representative on the Perikatan Nasional Supreme Council, replaced by two other vice presidents, though he retained his vice-presidency.⛓
13. 28 February 2026Received a show-cause letter from BERSATU and was given until 7 March 2026 to respond. Reports indicate he declined to do so.⛓

Sejarah pilihan raya

• 2025Sugut (Sabah State)Kalah⛓
• 2022BeluranMenang38.5%⛓
• 2018BeluranMenang45.6%⛓
• 2013BeluranMenang⛓
• 2008BeluranMenang⛓
• 2004BeluranMenang⛓
• 1999BeluranMenang⛓
• 1990Sugut (Sabah State)Kalah⛓

Pendirian isu utama

• GovernmentThe Beluran seat is held by an opposition MP operating under the PN banner. Kiandee's vote in Dewan Rakyat is on the opposition side, meaning federal government bills and budgets do not receive his support.⛓
• OppositionKiandee serves as Sabah PN chief and BERSATU Vice President, making him a senior figure in the opposition coalition at both federal and state level, although his standing within BERSATU became contested following the party's show-cause letter to him in February 2026.⛓
• ExpertSyahruddin Awang Ahmad of Universiti Malaysia Sabah told FMT that Kiandee should consider joining a Sabah-based party if expelled from BERSATU, citing the rejection of national parties in the November 2025 Sabah state election and the risk of voter rejection under a peninsular party brand at the next general election.⛓
• ExpertLee Kuok Tiung of Universiti Malaysia Sabah told FMT that Kiandee's defeat in the Sugut 2025 state seat was a result of growing regionalism sentiments among Sabahans, who overwhelmingly favoured locally-based parties and rejected BERSATU as a 'Malayan party'.⛓
• VerifiedFactsKiandee has held the Beluran parliamentary seat across six consecutive terms since 1999 (GE10–GE15), initially under UMNO and most recently under the PN banner. He is confirmed as the sole PN candidate who contested in Sabah at GE15. He was listed as Beluran MP on the Parliament of Malaysia official member directory as of April 2026.⛓