Zaid Ibrahim

Ringkasan

Datuk Mohd Zaid Ibrahim (lahir 1951, Kota Bharu) ialah seorang peguam dan ahli politik Malaysia yang paling dikenali sebagai pengasas firma guaman swasta terbesar negara, Zaid Ibrahim & Co., serta bekas Ahli Parlimen Kota Bharu (2004–2008) di bawah UMNO. Beliau pernah berkhidmat secara singkat sebagai Menteri Undang-Undang de facto di bawah Perdana Menteri Abdullah Ahmad Badawi pada 2008, sebelum meletak jawatan sebagai protes terhadap penahanan di bawah ISA. Kerjaya politiknya selepas meninggalkan UMNO ditandai dengan penglibatan dalam beberapa parti secara berturutan — termasuk PKR, KITA dan DAP — seiring dengan ulasan awam yang berterusan mengenai pembaharuan kehakiman, kedaulatan undang-undang, dan hal ehwal politik negara.

Biografi

Datuk Mohd Zaid bin Ibrahim (lahir 10 April 1951, Kota Bharu, Kelantan) ialah seorang peguam, ahli politik, dan pengulas daripada Malaysia. Beliau mendapat pendidikan awal di Kolej Sultan Ismail, Kota Bharu, sebelum melanjutkan pengajian dalam bidang undang-undang di Universiti Teknologi Mara (ketika itu dikenali sebagai Institut Teknologi Mara) di bawah program luaran Universiti London. Beliau kemudiannya melayakkan diri sebagai Barrister-at-Law di Inner Temple, London (Sumber: en.wikipedia.org). Pada tahun 1987, beliau menubuhkan Zaid Ibrahim & Co., yang berkembang menjadi firma guaman swasta terbesar di Malaysia dengan lebih 140 peguam menjelang tahun 2008 (Sumber: en.wikipedia.org). Beliau menyertai UMNO pada tahun 2000 dan menjadi ketua bahagian UMNO Kota Bharu setahun kemudian (Sumber: en.wikipedia.org). Beliau memenangi kerusi Parlimen Kota Bharu dalam pilihan raya umum 2004, namun digugurkan sebagai calon UMNO menjelang pilihan raya 2008 (Sumber: en.wikipedia.org). Beliau dilantik sebagai Menteri di Jabatan Perdana Menteri (Hal Ehwal Undang-Undang dan Reformasi Kehakiman) pada Mac 2008, tetapi meletak jawatan pada 15 September 2008 selepas mengkritik penggunaan Akta Keselamatan Dalam Negeri untuk menahan tiga individu (Sumber: en.wikipedia.org). Beliau menyertai PKR pada Jun 2009, bertanding dalam pilihan raya kecil Hulu Selangor pada April 2010 di bawah tiket PKR tetapi tewas, dan kemudiannya meletak jawatan daripada PKR (Sumber: malaymail.com). Beliau seterusnya mengetuai Parti Kesejahteraan Insan Tanah Air (KITA) sebagai presiden pengasasnya sebelum berundur pada tahun 2012 (Sumber: en.wikipedia.org). Beliau menyertai DAP pada tahun 2017 dan berkhidmat sebagai pengerusi pro-tem DAP Kelantan bermula Januari 2020 sebelum meninggalkan jawatan tersebut pada Oktober 2020 (Sumber: malaymail.com, en.wikipedia.org). Beliau kembali ke UMNO pada September 2022 (Sumber: freemalaysiatoday.com). Pada Jun 2026, beliau memohon keahlian PAS dan diumumkan telah menyertai parti tersebut (Sumber: freemalaysiatoday.com). Beliau berkhidmat sebagai pengerusi bukan eksekutif bebas Barakah Offshore Petroleum Bhd dari Oktober 2019 hingga Oktober 2024 (Sumber: theedgemalaysia.com). Pada tahun 2008, Forbes menyenaraikan beliau dalam kalangan empat rakyat Malaysia yang diiktiraf sebagai dermawan terkemuka di Asia, berikutan penubuhannya Yayasan Orang Cacat Kelantan pada tahun 1998 (Sumber: en.wikipedia.org).

Dikenali kerana

Zaid Ibrahim paling sinonim dengan peletakan jawatannya sebagai Menteri Undang-Undang de facto pada September 2008, sebagai bantahan terhadap penggunaan Akta Keselamatan Dalam Negeri — sebuah tindakan yang dilaporkan secara meluas sebagai antara peletakan jawatan menteri berdasarkan prinsip yang paling ketara dalam sejarah Malaysia (Sumber: malaymail.com). Beliau turut dikenali sebagai pengasas Zaid Ibrahim & Co., yang pernah menjadi firma guaman terbesar di Malaysia, serta atas advokasi berterusannya demi kebebasan dan reformasi kehakiman sepanjang beberapa dekad (Sumber: en.wikipedia.org, freemalaysiatoday.com). Perjalanan politiknya ditandai dengan penglibatan berturut-turut dalam pelbagai parti — UMNO, PKR, KITA, DAP, kembali ke UMNO, dan terkini PAS — yang mencetuskan pelbagai ulasan dan kritikan daripada pemerhati merentasi spektrum politik (Sumber: freemalaysiatoday.com).

Pendirian politik

Zaid Ibrahim secara konsisten menyuarakan pendirian yang menyokong kebebasan kehakiman, kedaulatan undang-undang, dan reformasi badan kehakiman. Semasa menjadi menteri, beliau dilantik untuk mengawasi reformasi susulan Skandal Klip Video Lingam, dan mendesak agar kerajaan memohon maaf serta memberi pampasan kepada hakim-hakim yang dipecat dalam krisis kehakiman 1988 (Sumber: theedgemalaysia.com, en.wikipedia.org). Beliau menentang penggunaan Akta Keselamatan Dalam Negeri sebagai alat penahanan tanpa bicara, pendirian yang secara langsung membawa kepada peletakan jawatan menteri beliau pada tahun 2008 (Sumber: malaysiakini.com). Selaku penyelaras Pakatan Rakyat pada tahun 2009 hingga 2010, beliau membantu merangka kerangka dasar pembangkang bersama yang menyerukan undang-undang anti-diskriminasi, pemansuhan Akta Keselamatan Dalam Negeri, dan reformasi institusi penguatkuasaan (Sumber: en.wikipedia.org). Beliau turut mengulas secara terbuka mengenai integriti badan kehakiman dalam pelbagai kesempatan, termasuk pada tahun 2025 apabila beliau menyokong seruan untuk reformasi proses pelantikan hakim (Sumber: malaysiakini.com). Pada penghujung tahun 2025, beliau mendapat kritikan berikutan kenyataan dalam sebuah podcast mengenai Perjanjian Malaysia 1963 dan hak Sabah serta Sarawak (Sumber: freemalaysiatoday.com). Apabila menyertai PAS pada Jun 2026, beliau menyatakan hasrat untuk menangkis persepsi bahawa PAS bersifat ekstrem dan tidak demokratik (Sumber: freemalaysiatoday.com).

Pendidikan

1. Pre-1970sAttended Sultan Ismail College, Kota Bharu, for secondary education.⛓
2. Early 1970sStudied law at Universiti Teknologi Mara (then Institut Teknologi Mara), Shah Alam, under the University of London external LLB (Hons) programme.⛓
3. Mid-1970sCalled to the Bar as a Barrister-at-Law at the Inner Temple, London.⛓

Sebelum politik

1. 1987Founded Zaid Ibrahim & Co., which grew to become Malaysia's largest private law firm with over 140 lawyers by 2008.⛓
2. 1998Founded the Kelantan Foundation for the Disabled; in 2008 Forbes named him among four Malaysians on its list of notable philanthropists in Asia for this work.⛓

Kerjaya politik

1. 2000Joined UMNO; became Kota Bharu UMNO division chief the following year.⛓
2. 21 March 2004Won the Kota Bharu parliamentary seat in the 11th Malaysian General Election under the UMNO/BN banner.⛓
3. March 2008Appointed Minister in the Prime Minister's Department for Legal Affairs and Judicial Reform by PM Abdullah Ahmad Badawi; also appointed Senator to the Dewan Negara to facilitate the cabinet posting. UMNO had dropped him as a candidate for the 2008 general election.⛓
4. 15 September 2008Resigned from the Cabinet after criticising the government's use of the Internal Security Act to detain DAP MP Teresa Kok, blogger Raja Petra Kamaruddin, and journalist Tan Hoon Cheng.⛓
5. 2 December 2008Suspended from UMNO.⛓
6. June 2009Joined opposition party PKR; appointed to lead Pakatan Rakyat's Common Policy Framework group responsible for formulating a common opposition manifesto.⛓
7. 25 April 2010Contested the Hulu Selangor by-election under the PKR banner; lost to BN's P. Kamalanathan by 1,725 votes (23,272 vs 24,997).⛓
8. November 2010Withdrew from PKR deputy president race, citing allegations of electoral fraud by the party establishment, and subsequently resigned from PKR.⛓
9. 15 December 2010Elected president of AKIM at its annual general meeting; the party was simultaneously renamed Parti Kesejahteraan Insan Tanah Air (KITA).⛓
10. 2012Resigned as KITA president amid internal party disputes.⛓
11. February 2017Officially joined DAP, stating he would demonstrate that the party is not anti-Malay.⛓
12. 10 January 2020Appointed pro-tem chairman of DAP Kelantan by 16 branches in the state.⛓
13. 20 October 2020Stepped down as Kelantan DAP chairman.⛓
14. 16 September 2022Rejoined UMNO, stating he wished to help reform the party from within.⛓
15. June 2026Applied to join PAS; his membership application was publicly announced at a PAS ceramah in Seremban by PAS secretary-general Takiyuddin Hassan.⛓

Sejarah pilihan raya

• 2010Hulu Selangor (by-election)Kalah48.2%⛓
• 2004Kota BharuMenang⛓

Pendirian isu utama

• GovernmentUMNO vice-president Khaled Nordin said Zaid's move to PAS was unsurprising, describing him as likely looking for a new party to retain political relevance after leaving UMNO.⛓
• ExpertUMCEDEL research fellow Awang Azman Awang Pawi assessed that Zaid remained suitable for Kelantan politics given his prior tenure as Kota Bharu MP, saying 'No doubt that Zaid is still viewed as a liberal Malay, but there is no better candidate than one who knows Kelantan well.'⛓
• OppositionPAS secretary-general Takiyuddin Hassan, upon announcing Zaid's application to join PAS, described it as 'a surprise' and said Zaid was 'the one who can break the Kota Bharu seat', referencing his prior tenure as MP for that constituency.⛓
• VerifiedFactsZaid Ibrahim was MP for Kota Bharu 2004–2008 (UMNO/BN); served as de facto Law Minister March–September 2008; resigned over ISA detentions; has since been a member of PKR, KITA, DAP, UMNO (again), and applied to join PAS in June 2026. He holds no current parliamentary seat.⛓

Kepentingan perniagaan (dilaporkan secara awam)

Zaid Ibrahim berkhidmat sebagai pengerusi bukan eksekutif bebas Barakah Offshore Petroleum Bhd, sebuah syarikat minyak dan gas, dari 14 Oktober 2019 hingga Oktober 2024, apabila beliau meletak jawatan sebagaimana dilaporkan menerusi pengumuman Bursa yang disiarkan oleh The Edge Malaysia. Pada waktu perlepasan jawatannya, beliau tidak memiliki sebarang saham dalam syarikat tersebut (Sumber: theedgemalaysia.com). Beliau merupakan pengasas Zaid Ibrahim & Co., firma guaman swasta terbesar di Malaysia, di mana beliau meletak semua jawatan dan melepaskan kepentingan sahamnya apabila dilantik sebagai menteri kabinet pada tahun 2008 (Sumber: en.wikipedia.org). Pertikaian sivil dengan firma tersebut berkenaan kepentingan baki sahamnya kemudiannya diselesaikan di luar mahkamah pada September 2021, dengan semua prosiding undang-undang ditarik balik dan tanpa terma yang didedahkan (Sumber: theedgemalaysia.com).

Sejarah perundangan penting

Zaid Ibrahim memfailkan saman sivil terhadap bekas firma guamannya, Zaid Ibrahim & Co. (Zico), untuk menghalang firma tersebut daripada terus menggunakan namanya selepas perlantikannya sebagai pengerusi ditamatkan sembilan hari selepas ia bermula pada November 2020. Mahkamah Tinggi menolak permohonan firma itu untuk membatalkan tuntutan pada Jun 2021, namun turut menolak permohonan Zaid bagi injunksi interim, dengan alasan saiz firma dan potensi impak terhadap kira-kira 250 pekerja. Pertikaian itu kemudiannya diselesaikan: pada 30 September 2021, Zaid dan Zaid Ibrahim & Co. secara bersama mengumumkan penyelesaian ke atas semua perkara, dengan semua prosiding undang-undang ditarik balik. Terma penyelesaian tidak didedahkan (Sumber: theedgemalaysia.com — dua laporan mengesahkan pemfailan, keputusan Mahkamah Tinggi, dan penyelesaian). Ini merupakan kes yang telah selesai sepenuhnya.